Rozświetlenie nieba – nocna łuna na nieboskłonie nad naszymi miastami i wioskami; olśnienie - nieprzyjemna jaskrawość źródła światła na ciemnym tle, oraz oświetlenie z sąsiedztwa – rozsył światła poza granice oświetlanego obszaru są formami uciążliwego światła, które mogą spowodować niedogodności dla innych ludzi oraz marnowanie pieniędzy i energii elektrycznej, co w rezultacie powoduje niepotrzebną emisję gazów cieplarnianych. Zwiększenie naturalnej ilości światła w środowisku nocnym spowodowana przez stosowanie sztucznego światła stanowi rzeczywiste zanieczyszczenie.

“Zanieczyszczenie” oznacza “zmniejszenie czystości środowiska” ( → Słownik McGraw – Hill Scie. Tech.). Zanieczyszczenie świetlne oznacza “zanieczyszczenie światła”: zanieczyszczenie światła naturalnego przez światło stworzone przez człowieka.

   fot. 1.1 Łuna nad miastem

 

fot. 1.2 Wiejskie niebo takie, jakie było w latach 50

 

Fotografie 1.1 oraz 1.2 dają porównywalny obraz negatywnych efektów zbędnego oświetlenia miejskiego. Pomarańczowa łuna świetlna widoczna z odległości nawet kilkunastu kilometrów, może być niedostrzegalna na miejskiej ulicy, przesłonięta blaskiem lampy położonej zaledwie 5 – 10 metrów nad głową obserwatora. Jednakże, fakt, iż z ulicy, deptaku, rynku itp. widać zaledwie kilka najjaśniejszych obiektów na niebie powinien być wystarczającym dowodem, iż nieboskłon jest zanieczyszczony sztucznym światłem. Na pierwszym zdjęciu (1.1) dostrzec można ok. 10 gwiazd, na fotografii 1.2 ich ilość jest przytłaczająca.

 

Zanieczyszczenie świetlne ma wieloraki wpływ na środowisko oraz zdrowie istot, które to środowisko zamieszkują (zwierzęta, rośliny, człowiek) co potwierdzają liczne badania i sprawozdania naukowe. Kwestia ta, nie jest jednak do końca poznana, ponieważ badania nad nią rozpoczęły się zaledwie kilka lat temu. Nasilenie oświetlenia nieba w porze nocnej jest najbardziej znaną konsekwencją zanieczyszczenia świetlnego. Efekt ten jest najbardziej oczywisty, a astronomowie, za pomocą swych precyzyjnych urządzeń, zaczęli badać to zjawisko wiele lat temu, zanim jeszcze stało się tak widoczne. Pomijając nawet wiele dobrze udokumentowanych skutków zanieczyszczenia świetlnego, jest ono poważnym problemem, ponieważ zagraża właściwemu postrzeganiu Wszechświata, który nas otacza i na który jedynym oknem jest rozgwieżdżone niebo. Znika podstawowy element kultury, tak humanistycznej, jak i naukowej oraz ważna część krajobrazu. Zanieczyszczenie świetlne oznacza także marnowanie energii i pieniędzy.

 

fot. 1.3 Vincent van Gogh (Gwieździsta noc nad Rodanem)

 

XIX wieku, gwiazdy mogły jeszcze rywalizować ze słabym oświetleniem publicznym. Rozgwieżdżone niebo w centrum miasta Rodan w Arles, na płótnie Van Gogha (Fot. 1.3), oraz woda, w której to znajdują swoje odbicie przybrzeżne latarnie, są najwyraźniejszymi

pierwszoplanowymi elementami obrazu. Obraz powstał 1890 roku, niecałe 120 lat później, utrwalony na płótnie pejzaż jest już nie do odtworzenia. Podobnie rzecz się ma na fotografii 1.4, przedstawiającej gwiazdy na horyzoncie, na krańcu ulicy, w centrum Arles. Jest to widok nie do pomyślenia dzisiaj. Rzęsiście oświetlona kawiarnia rozświetla niewielki obszar wokół siebie, promienie padające w kierunku nieba dosięgają jedynie okna widocznego w lewym górnym rogu obrazu.

fot. 1.4 Vincent van Gogh (Kawiarnia nocą)

 

Nocne niebo ma modry, ciemnoniebieski kolor z widocznymi bardzo jasnymi i słabszymi gwiazdami. Zauważyć można również, iż zewnętrzne oświetlenie kawiarni, jak i wewnętrzne lampy parterowego pomieszczenia na rogu ulicy, widocznego po prawej stronie obrazu, dają wystarczająco dużo poświaty oświetlającej ulicę, latarnie są elementem zbędnym w tym krajobrazie.

Fotografia 1.5 prezentująca łunę nad Edynburgiem nie nadawałaby się jako wzór dla obrazu. Kolorystyka w czerwieni i dominującym pomarańczu, jasne żółte punkty, budzi skojarzenia z pożarem obejmującym całe miasto. Tak skażony sztucznym światłem widok, mógłby posłużyć jedynie jako podstawa do malarskiej wizji podpalonego przez Nerona Rzymu.

fot. 1.5 Edynburg nocą

 

Biorąc pod uwagę sam wpływ na widoczność nieba nocą, fakt występowania zanieczyszczenia świetlnego jest szczególnie niepokojący. Z licznych dostępnych danych wynika, że kroki legislacyjne, nie podjęte do tej pory, są niezbędne, aby pokierować rozwojem oświetlenia nocnego w sposób, który traktowałby z poszanowaniem zarówno środowisko, jak i energię. Wysiłek legislacyjny musi promować zmianę nawyków dotyczących oświetlania i musi być podjęty jak najszybciej gdyż zanieczyszczenie świetlne gwałtownie wzrasta, a wskaźnik tego wzrostu osiąga w niektórych rejonach ponad 7% rocznie.

 

Artykuł w całości pochodzi ze strony internetowej www.ciemneniebo.pl

Opracowanie: Julia Thamm i Piotr Nawalkowski, Stowarzyszenie POLARIS - OPP.
Tłumaczenia: zespół zadaniowy LGD1, program Ciemne Niebo.
Na podstawie: International Dark Sky i inne.
Sopotnia Wielka, 2007 ©

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Copyright(©) 2010 Rawen EXELION projekt i wykonanie: